कक्षा १२ को परीक्षा वैशाख १४ देखि, शिक्षा सुधारको बहस तीव्र
कक्षा १२ को परीक्षा वैशाख १४ देखि सुरु, शिक्षा सुधारको बहस, शिक्षक अभाव र विद्यालय बाहिर रहेका विद्यार्थीको समस्या चर्चामा।
Friday, March 20, 2026 by Manik Maharjan
आजको शिक्षा समाचार: परीक्षा, सुधार र चुनौतीबीच नेपालको शिक्षा क्षेत्र
नेपालको शिक्षा क्षेत्र अहिले फेरि एकपटक चर्चाको केन्द्रमा आएको छ। एकातिर कक्षा १२ को परीक्षा वैशाख १४ गतेदेखि सुरु हुने तयारी भइरहेको छ भने अर्कोतिर शिक्षा सुधार, शिक्षक अभाव, विद्यालय बाहिर रहेका विद्यार्थी तथा उच्च शिक्षाको गुणस्तर जस्ता विषयमा व्यापक बहस भइरहेको छ।
विद्यार्थी, अभिभावक, शिक्षक र शिक्षासँग सम्बन्धित सबैका लागि अहिलेको समय निकै महत्वपूर्ण बनेको छ। विशेष गरी बोर्ड परीक्षा नजिकिँदै जाँदा परीक्षा तयारीको चाप बढेको छ। साथै, देशको शिक्षा प्रणालीलाई कसरी अझ राम्रो बनाउने भन्ने विषय पनि धेरैले उठाइरहेका छन्।
कक्षा १२ को परीक्षा वैशाख १४ गतेदेखि
राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले कक्षा १२ को अन्तिम परीक्षा वैशाख १४ गतेदेखि सुरु हुने जानकारी दिएको छ। यसअघि SEE परीक्षा पनि चैत १९ गतेदेखि सुरु हुने तय भएको छ। त्यसैले अहिले देशभरका विद्यार्थीहरू परीक्षा तयारीमा जुटिरहेका छन्।
यो खबर विद्यार्थीहरूका लागि निकै महत्वपूर्ण छ। परीक्षा मिति सार्वजनिक भएपछि अब उनीहरूले आफ्नो तयारीलाई अझ व्यवस्थित बनाउन सक्छन्। विद्यालय, कलेज, कोचिङ सेन्टर तथा शैक्षिक वेबसाइटहरूमा पनि अहिले नोट्स, पुराना प्रश्नपत्र, गेस पेपर र तयारी सामग्रीको माग बढ्ने देखिएको छ।
शिक्षा सुधारको बहस फेरि अगाडि
नेपालमा शिक्षा सुधारको विषय फेरि एकपटक मुख्य बहस बनेको छ। अहिले धेरै राजनीतिक दल र सरोकारवालाहरूले शिक्षा क्षेत्रमा सुधार आवश्यक रहेको बताएका छन्। विद्यालय शिक्षा, उच्च शिक्षा, पाठ्यक्रम, शिक्षक व्यवस्थापन र शैक्षिक गुणस्तर सुधारबारे छलफल बढिरहेको छ।
धेरैको भनाइ के छ भने, नेपालमा शिक्षा सुधारका धेरै कुरा उठाइन्छन्, तर कार्यान्वयन भने कमजोर हुने गरेको छ। यही कारणले अभिभावक, विद्यार्थी र शिक्षक सबैले वास्तविक सुधारको अपेक्षा गरेका छन्।
अझै धेरै विद्यार्थी विद्यालय बाहिर
नेपालमा अझै पनि धेरै किशोरकिशोरी विद्यालय बाहिर रहेको तथ्य चिन्ताजनक छ। विशेष गरी दूरदराज क्षेत्र, गरिब परिवार र पछाडि परेका समुदायका बालबालिकामा विद्यालय छोड्ने वा विद्यालयमै नजाने समस्या अझै पनि देखिन्छ।
यो विषयले नेपालको शिक्षा क्षेत्रमा गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। शिक्षा सबैको अधिकार हो भन्ने भनाइ भए पनि व्यवहारमा अझै धेरै विद्यार्थी त्यसबाट वञ्चित छन्। यस्तो अवस्था रहेसम्म शिक्षा क्षेत्रलाई सफल भन्न गाह्रो हुन्छ।
सामुदायिक विद्यालयमा शिक्षक अभाव
नेपालका धेरै सामुदायिक विद्यालयमा अझै पनि शिक्षक अभाव ठूलो समस्या बनेको छ। विशेष गरी अंग्रेजी, गणित र विज्ञान विषयमा शिक्षकको कमी बढी देखिएको छ। ग्रामीण र दुर्गम क्षेत्रका विद्यालयहरूमा यो समस्या झन् गम्भीर छ।
शिक्षक अभावको सीधा असर विद्यार्थीको पढाइमा पर्छ। शिक्षक कम हुँदा कक्षा सञ्चालन राम्रोसँग हुन सक्दैन, पढाइको गुणस्तर घट्छ र विद्यार्थीको सिकाइ कमजोर हुन्छ। यसले निजी र सामुदायिक विद्यालयबीचको शैक्षिक अन्तर अझ बढाउने काम गर्छ।
उच्च शिक्षामा पनि सुधार आवश्यक
विद्यालय तह मात्र होइन, नेपालमा उच्च शिक्षा पनि सुधारको पर्खाइमा छ। धेरै विद्यार्थी राम्रो शिक्षा खोज्दै विदेश जान बाध्य भइरहेका छन्। यसले नेपालका कलेज र विश्वविद्यालयको गुणस्तर, व्यवस्थापन र विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठाएको छ।
विशेषज्ञहरूले नेपालले उच्च शिक्षामा दीर्घकालीन योजना, लगानी र गुणस्तरीय व्यवस्थापनमा ध्यान दिनुपर्ने बताएका छन्। यदि नेपालमै राम्रो शिक्षाको वातावरण बनाउन सकियो भने धेरै विद्यार्थी विदेशिनुपर्ने अवस्था कम हुन सक्छ।
